Mataræði og heilsa

Örlífverur:
Samfélag trilljóna gerla, sveppa og annarra örvera sem lifa í líkama þínum, þar sem þarmaflóran vísar til þeirra sem búa í þörmum þínum. 
 

Röskun á þarmaflóru (e. dysbiosis):
Ójafnvægi í þarmaflórunni þar sem minna gagnlegar tegundir verða ríkjandi samanborið við gagnlegar. 

Umbrotsefni:
Lítil sameind sem myndast þegar líkaminn eða örverur brjóta niður mat eða efni. 
 

Efnaskipti:
Ferli líkamans við að umbreyta mat í orku og byggingareiningar. 

Indól-3-própíónsýra (IPA):
Heilsueflandi umbrotsefni sem þarmagerlar mynda úr tryptófani. 
 

Kynúrenín (KYN):
Umbrotsefni sem líkaminn framleiðir úr tryptófani, sérstaklega áberandi við ónæmisálag. 

Tryptófan (TRP):

Nauðsynleg amínósýra sem finnst í próteinríkum matvælum, notuð af líkamanum (hýslinum) og þarmaflórunni til að framleiða ýmis umbrotsefni sem hafa áhrif á orku, jafnaðargeð, þarmastarfsemi, ónæmiskerfi og efnaskiptavirkni. 

SCFA (stuttar fitusýrur):
Afurðir úr trefjagerjun sem styðja við þarmastarfsemi og hjálpa til við að stjórna ónæmiskerfinu.

Virkni þarmaþröskuldar:
Hæfni þarmslímhúðarinnar til að virka sem sértæk hindrun, sem gerir næringarefnum kleift að fara út í blóðrásina en takmarkar um leið óæskilega örveraþætti. Þegar hindrunarstarfsemi er minnkuð geta örveruboð komist inn í blóðrásina og haft samskipti við ónæmiskerfið.

NF-kB (kjarnaþáttur kappa-léttkeðjuörvun virkjaðra B-frumna):
Prótín sem stýrir virkjun ákveðinna gena sem taka þátt í ónæmis- og streituviðbrögðum.

AhR (arýl kolvetnisviðtaki): 
Prótín sem virkar sem skynjari fyrir fjölbreytt úrval af smáum sameindum – þar á meðal úr umhverfinu, mat, þarmagerlum og eigin efnaskiptum líkamans. Þegar það er virkjað breytir það því hvernig ákveðin gen eru kveikt eða slökkt, sem hefur áhrif á afeitrun, ónæmissvörun og heilbrigði hindrana eins og þarmaslímhúðarinnar. Áhrifin eru háð því hvað virkjar þau; sum merki stuðla að bólgu, en önnur styðja við jafnvægi og vernd.   

IDO/TDO (indólamín 2,3-díoxýgenasi / tryptófan 2,3-díoxýgenasi):
Ensím sem stjórna fyrsta og hraðatakmarkandi skrefinu í niðurbroti tryptófans í kynúrenín. IDO er víða tjáð og virkjað af ónæmisboðum, sérstaklega í ónæmis- og þekjuvef. TDO finnst aðallega í lifur og er stjórnað af streituhormónum (eins og kortisóli) og næringarefnaboðum.

Þröng tengi (ZO-1, occludin, claudin):
Prótínfléttur sem „innsigla“ bil á milli þarmafrumna og hjálpa til við að viðhalda hindrunarvirkni.

Fjölbreytni örvera:
Fjölbreytni og jafnvægi örverutegunda í þörmum; almennt tengt seiglu og stöðugri starfsemi.

Lykiltegundir:
Örverur sem hafa gríðarleg áhrif á samfélagsbyggingu og framleiðslu efnaskipta. 

Indól (indólafleiður):
Örverufræðileg umbrotsefni úr tryptófani (t.d. IPA) sem senda boð í gegnum viðtaka eins og AhR og styðja við hindrunar- og ónæmisjafnvægi. 

Kynúrenín ferill:
Hýsilknúin leið tryptófansefnaskipta sem eykst við ónæmisálag og framleiðir umbrotsefni eins og KYN og QA.  

LPS (lípópólýsakkaríð):
Hluti af frumuveggjum ákveðinna gerla sem geta haft samskipti við ónæmisviðtaka þegar þeir eru til staðar í blóðrásinni. 

Ónæmisstyrkur:
Grunnástand ónæmisvirkni (hvorki of- né vansvörun).

Oxun-afoxunarjafnvægi/oxunarálag:
Frumujafnvægi milli oxunarefna og andoxunarefna; tengist starfsemi hvatbera og áhrifum þeirra á umbrotsefni.